Gawronki - Park

Gawronki (Klein Gaffron)


Park
(nr rej.: 624/L z 11.05.1982)

 

Park krajobrazowo-naturalistyczny w Gawronkach został założony około połowy XIX wieku. Był związany z, obecnie nieistniejącą, miejscową rezydencją rodową.


Zasadnicza część założenia parkowego ulokowana została po południowo-wschodniej stronie nieistniejącego pałacu. Jest to rozległy obszar, składający się z podmokłych łąk. Został on zaadaptowany na cele parku, poprzez wytyczenie ścieżek spacerowych i stworzenie systemu melioracyjnego. W jego południowej części powstała polana, otoczona przez gęsto rosnące drzewa. Nieregularne skupiska drzew znajdują się także wokół miejsca, gdzie niegdyś istniała rezydencja. W południowej partii parku ulokowano owalny staw. Granice założenia wyznaczone są przez lokalne drogi oraz kanał wodny - od strony południowej. Obecnie historyczny układ parku w dużym stopniu jest zatarty. Nieczytelne są ścieżki spacerowe, w zabytkowym drzewostanie są znaczne ubytki. Zachowany parkowy drzewostan to przede wszystkim: dęby szypułkowe, kasztanowce białe, lipy drobnolistne.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec, Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Konrad Klose, Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Górzyn - Kościół pw. św. Michała

Górzyn (Guhren)


Kościół pw. św. Michała
(nr rej.: 1765 z 11.07.1966)

 

Kościół w Górzynie został zbudowany w XV wieku. Częściowo został przebudowany w XVIII stuleciu (zmiana kształtu wieży). W roku 1945 świątynia spłonęła. Obecnie funkcjonuje jako trwała ruina.


Świątynia jest budynkiem wzniesionym z cegły i kamienia polnego na planie prostokąta z węższym, prosto zamkniętym prezbiterium. Budynek jest orientowany, jednonawowy i oszkarpowany. Od strony zachodniej do korpusu przylega masywna wieża, która w dolnych kondygnacjach posiada plan czworoboku, natomiast w dwóch najwyższych kondygnacjach jest ośmioboczna. Wieżę wieńczy ośmioboczny hełm. W wyniku zniszczenia kościoła w 1945 roku korpus nawowy pozbawiony został zadaszenia, częściowemu zniszczeniu uległy mury odwodowe obiektu. Bez większych uszkodzeń przetrwała wieża.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Górzyn - Pałac

Górzyn (Guhren)

 

Pałac
(nr rej.: 731/L z 30.07.1986)

 

Pałac w Górzynie powstał w wyniku przebudowy barokowego dworu z początków XVII wieku. Około połowy XIX stulecia obiekt został powiększony. Przebudowa, która nadała obecny kształt budowli miała miejsce na przełomie XIX i XX wieku. Powstał wówczas pałac w stylistyce neogotyku angielskiego. Po II wojnie światowej obiekt przekazany został w zarząd miejscowego PGR-u i był wykorzystywany do celów biurowych oraz mieszkalnych. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych znajdowała się tam także kawiarnia. Później utworzono przedszkole, które istniało tam do końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Obecnie w obiekcie trwają prace remontowe.


Pałac jest budowlą murowaną, wzniesioną na planie prostokąta. Obiekt jest dwupiętrowy i podpiwniczony. Fasady jego dłuższych boków są dziewięcioosiowe, krótszych sześcioosiowe. Skromny wystrój elewacji ożywia krenelaż attyki z dzielącymi go sześciobocznymi sterczynami. Główne wejście do obiektu znajduje się w elewacji południowej, prowadzi przez portal zamknięty łukiem w ośli grzbiet. Na osi portalu, w elewacji północnej umieszczono portyk z loggią widokową. W kilku pomieszczeniach na parterze przetrwały XVII wieczne sklepienia kolebkowe z lunetami.

 

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

 

 

Literatura:
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Kębłów - Park

Kębłów (Kammelwitz)


Park
(nr rej.: 625/L z 11.05.1982)

 

Park naturalistyczny w Kębłowie najprawdopodobniej powstał w połowie XIX wieku. Jest elementem założenia pałacowo-parkowego. Pałac został rozebrany w okresie powojennym. W jego miejscu zbudowano dwa budynki mieszkalne.


Założenie parkowe w Kębłowie rozplanowane jest wokół pałacu, który wzniesiony był na naturalnym, niewielkim wzniesieniu. Zasadniczy obszar parkowy rozciągał się po południowej i wschodniej stronie rezydencji. W jego południowo-wschodniej części usytuowany został staw, bezpośrednio przy którym znajdowała się ogrodowa elewacja pałacu. Granicę parku od strony wschodniej i południowej wyznaczają ścieżki spacerowe i lokalne drogi, od strony północno-zachodniej folwark, przez który prowadził wjazd do pałacu. Parkowy drzewostan, skoncentrowany głównie przy stawie, składa się z dębów szypułkowych, grabów pospolitych. Pomnikowym okazem jest lipa drobnolistna, niegdyś akcentująca główne wejście do pałacu.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913

Miłogoszcz - Park

Miłogoszcz (Klieschau)


Park
(nr rej.: 632/L z 11.05.1982)

 

Park naturalistyczny w Miłogoszczu powstał w latach 70-tych XIX stulecia. Podczas jego urządzania wykorzystano, istniejący już wcześniej i związany miejscową rezydencją ogród gospodarczy. Park był elementem założenia pałacowo-parkowego. Pałac został zniszczony w 1945 roku.


W latach 70-tych XIX wieku łąki znajdujące się po południowo-wschodniej stronie rezydencji zaadaptowano do stworzenia parku naturalistycznego. Od strony południowo-zachodniej założenie to zostało zamknięte szpalerem grabów. Jej środkową partię zajmowała polana z trzema rowami wodnymi. Środkowy rów połączony był z niewielkim, regularnym stawem położonym w pobliżu pałacu i otoczony drogą wjazdową do pałacu. Granice parku obsadzono rzędowo oraz wydzielono drogami. Przez park przeprowadzono również drogę ku winnicy położonej na wzniesieniu ulokowanym na południowy – wschód od założenia dworskiego. Obecnie układ parku w dużym stopniu jest zatarty. Nieczytelne są ścieżki spacerowe, a dziko rosnące drzewa zakłóciły jego historyczny układ kompozycyjny. Zachowany oryginalny drzewostan parkowy tworzą graby pospolite, dęby szypułkowe, wierzy białe oraz topole.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia

Naroczyce - Park

Naroczyce (Nahrschütz)

 

Park
(nr rej.: 622/L z 11.03.1982)

 

Park w Naroczycach położony jest po północno-wschodniej stronie pałacu i oddzielony od niego drogą. Powstał około 1688 roku jako ogród ozdobny, który przekształcono w park w końcu XVIII i połowie XIX stulecia.


Park założony jest na planie prostokąta, zamkniętego wspomnianą drogą oraz rzędami drzew. Z historycznego układu czytelna jest aleja grabów, przecinająca z południa na północ zachodnią cześć założenia. W centralnej partii parku zachowały się także ślady regularnych ścieżek spacerowych. W południowej części parku znajduje się również, założony w połowie XIX wieku, podłużny staw. Obecnie założenie parkowe w Naroczycach jest w dużym stopniu zatarte przez liczne samosiewy. W drzewostanie przeważają graby pospolite, topole białe i dęby szypułkowe. Okazem pomnikowym jest jodlica Douglasa odmiany zielonej.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Karol Guttmejer, Tajemniczy dwór Wettinów [W:] „SPOTKANIA Z ZABYTKAMI” nr 11, 2000
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006
http://www.rudna.pl/index.php/gmina-rudna/historia