Czerniec - Cmentarz przykościelny

Czerniec (Schwarzau)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 844/L z 16.02.1990)

 

Cmentarz usytuowany jest centralnie we wsi na niewielkim wzniesieniu, jako otoczenie kościoła p.w. MB Wspomożenia Wiernych. Założony został w XIII wieku. Posiada plan wydłużonego prostokąta zamkniętego murem ceglano-kamiennym z świątynią w części północnej i z pojedynczymi mogiłami w układzie rzędowym, pod murem wschodnim. Obecnie jest nieczynny dla pochówków.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlcach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Maciej Hoffman Ścieżka dydaktyczna. Poznajemy swoją miejscowość i okolicę, Legnica 2003 - (http://katecheza.siedlce.w.interia.pl/scenariusz/index.htm)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Grzegorz Polewczyk Oswajanie obcej przestrzeni kulturowej. Przykład wsi Czerniec na Dolnym Śląsku, Poznań 2005 – (http://poligor.w.interia.pl/)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Czerniec - Dzwonnica

Czerniec (Schwarzau)

 

Dzwonnica
(nr rej.:162/A/03 z 25.02.2003)

 

Wolno stojąca dzwonnica usytuowana jest na terenie cmentarza przykościelnego. Została wzniesiona w XIX wieku. Wieża wykonana jest drewna w konstrukcji słupowej, szalowanej. Wznosi się na ceglanej, kwadratowej w planie, podmurówce. Jej pierwsza kondygnacja jest czworoboczna, górna ośmioboczna z otworami okiennymi. Konstrukcje wieńczy ośmiopołaciowy hełm, kryty łupkiem.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlcach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Maciej Hoffman Ścieżka dydaktyczna. Poznajemy swoją miejscowość i okolicę, Legnica 2003 - (http://katecheza.siedlce.w.interia.pl/scenariusz/index.htm)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Grzegorz Polewczyk Oswajanie obcej przestrzeni kulturowej. Przykład wsi Czerniec na Dolnym Śląsku, Poznań 2005 – (http://poligor.w.interia.pl/)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Czerniec - Kościół fil. pw. MB Wspomożenia Wiernych

Czerniec (Schwarzau)


Kościół fil. pw. MB Wspomożenia Wiernych
(nr rej.: 595 z 14.04.1981)

 

Świątynia w Czerńcu wzniesiona została w 1794 roku jako zbór ewangelicki w miejscu wcześniejszego kościoła (pierwszy wzmiankowany już w 1240 roku, kolejny fundowany przez rodzinę von Stosch w 1534 roku). XVI-wieczy budynek świątyni uległ zniszczeniu w wyniku pożaru w 1734 roku. Fundamenty tej świątyni wykraczają poza plan obecnego założenia. Inicjatorem odbudowy kościoła, w formie która przetrwała do czasów obecnych, był Heinrich Gottlieb Nickisch von Rosenegk – w latach 1764 – 1794 starosta lubiński. Od roku 1994 do 2003 roku w świątyni prowadzone były prace remontowe, polegające min. na: wzmocnieniu konstrukcji fundamentów i ścian, naprawie i wzmocnieniu więźby dachowej, położeniu nowych tynków wewnętrznych i zewnętrznych.


Kościół jest budowlą murowaną z cegły i kamienia polnego, wzniesioną na planie wydłużonego ośmioboku. W elewacjach znajdują się zamknięte odcinkowo otwory okienne i prostokątne otwory drzwiowe. Skromna dekoracja zewnętrzna to lizeny, opaski okienne i profilowany gzyms. Główne (wschodnie) wejście do świątyni ujmuje para przyściennych kolumn. Bryłę budowli wieńczy ośmiopołaciowy dach z powiekami. W salowym wnętrzu budynku znajduje się zakrystia, kruchta oraz piętrowe empory od strony wschodniej i zachodniej. Wśród wyposażenia wnętrza wyróżniają się: klasycystyczny ołtarz główny z około 1830 roku, krzyż ołtarzowy z II połowy XVII wieku, klasycystyczna chrzcielnica oraz inskrypcyjne i całopostaciowe płyty nagrobne z XVI-XVIII wieku. Najbardziej interesującym zabytkiem sztuki sepulkralnej jest piaskowcowe epitafium dziecięce Anny von Stosch († 1582). Epitafium to zostało odnalezione w 1999 roku podczas prac remontowych przy fundamentach kościoła.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlcach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Maciej Hoffman Ścieżka dydaktyczna. Poznajemy swoją miejscowość i okolicę, Legnica 2003 - (http://katecheza.siedlce.w.interia.pl/scenariusz/index.htm)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Grzegorz Polewczyk Oswajanie obcej przestrzeni kulturowej. Przykład wsi Czerniec na Dolnym Śląsku, Poznań 2005 – (http://poligor.w.interia.pl/)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Czerniec - Park

Czerniec (Schwarzau)

 

Park
(nr rej.: 692/L z 25.06.1986)

 

Park naturalistyczno-krajobrazowy, założony w 4 ćwierci XIX stulecia, przekształcony w 1 ćwierci XX wieku. Znajduje się w północnej części miejscowości. Jest elementem założenia parkowo-pałacowego. Do czasów współczesnych przetrwał jedynie park, którego układ jest w znacznym stopniu zatarty. Splądrowany w 1945 roku pałac został w okresie powojennym rozebrany.


Układ parku jest regularny – założony został na planie prostokąta. Obszar założenia wyznaczają drogi oraz wysuszone rowy wodne. Elementem organizującym układ parku jest podłużna polana, znajdująca się w jego centralnej części. Od strony północnej, za polaną znajduje się staw z wyspą. Drzewostan parku skoncentrowany jest wokół polany oraz przy, w większości zatartych, dawnych drogach spacerowych. Najliczniej występujące gatunki drzew to: dęby szypułkowe, graby pospolite, lipy drobnolistne, kasztanowce białe i świerki pospolite.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlcach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Maciej Hoffman Ścieżka dydaktyczna. Poznajemy swoją miejscowość i okolicę, Legnica 2003 - (http://katecheza.siedlce.w.interia.pl/scenariusz/index.htm)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Grzegorz Polewczyk Oswajanie obcej przestrzeni kulturowej. Przykład wsi Czerniec na Dolnym Śląsku, Poznań 2005 – (http://poligor.w.interia.pl/)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006

Dąbrowa Górna - Cmentarz parafialny

Dąbrowa Górna (Ober Hammer)


Cmentarz parafialny
(nr rej.: 845/L z 16.02.1990)

 

Cmentarz w Dąbrowie Górnej znajduje się w północnym krańcu miejscowości. Założony został około 1860 roku. Jego zabytkowa powierzchnia wynosi 0,36 ha. Na jego obszarze mieści się budynek kaplicy cmentarnej (obecnie kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca) i wolnostojąca, drewniana dzwonnica. Kaplica zbudowana została w 1884 roku. Jest to ceglany, orientowany budynek, założony na planie prostokąta z węższym i niższym, zakończonym pięciobocznie prezbiterium. Wejście do budynku poprzedzone jest kruchtą. Otwory drzwiowe oraz okna zakończone zostały ostrołukowo. Dzwonnicę zbudowano w końcu XIX wieku. Założona jest na planie kwadratu, oszalowana deskami i zakończona dwuspadowym dachem krytym gontem. Cmentarz jest czynny dla pochówków.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

Literatura:
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Gogołowice - Cmentarz przykościelny

Gogołowice (Gugelwitz)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 854/L z 16.02.1990)

 

Zabytkowy cmentarz w Gogołowicach otacza kościół fil. pw. św. Katarzyny. Założony został w XIV. Teren cmentarza o powierzchni 0,23 ha od strony północnej i wschodniej zamknięty jest ceglanym murem, od północy i zachodu współczesnym ogrodzeniem. Na jego obszarze znajduje się starodrzew.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997