Księginice - Park

Księginice (Kniegnitz)

 

Park
(nr rej.: 238 z 15.07.1950 oraz 456/L z 22.09.1976)

 

Park rozciąga się po południowej stronie pałacu, posiada charakter postromantyczny i krajobrazowy. Powstał w 3 ćw. XIX wieku, gdy dokonana została przebudowa pałacu. Na początku XX wieku został powiększony o część krajobrazową.


W wyniku prac przeprowadzonych w XIX wieku część parku powstała przed elewacją rezydencji. Był to dziedziniec ze stawem, otoczony zabudowaniami gospodarczymi. W ramach tego założenia, w zachodniej części podwórza wybudowano szklarnie i neobarokową oranżerię, która obecnie jest w stanie ruiny. Zasadnicza cześć parku powstała po południowej stronie pałacu, na obszarze podmokłych łąk. Granicę parku wyznaczał rów wodny od zachodu i strumień od południa. Podczas modernizacji rezydencji z początku XX wieku park został powiększony. Zaadaptowano wówczas rozległe łąki, rozciągające po zachodniej stronie granic XIX-wiecznego parku. Wtedy też, został stworzony staw z niewielką wyspą pośrodku.


Do czasów obecnych założenie parkowe przetrwało w stworzonym na początku XX wieku zarysie. Niestety w pozbawionym odpowiedniej pielęgnacji założeniu zatarciu uległa część ścieżek komunikacyjnych oraz rowów wodnych. Zabytkowy układ parku zanika także przez niekontrolowany rozrost roślinności.


Drzewostan parkowy składa się z lip drobnolistnych, dębów szypułkowych, świerków pospolitych, grabów pospolitych, kasztanowców białych i jesionów wyniosłych. Wyróżniające się egzemplarze to: okazowy dąb szypułkowy, trzy platany drobnolistne, żywotnik zachodni i buk pospolity odmiany purpurowej.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlacach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Księginice - Pałac

Księginice (Kniegnitz)


Pałac
(nr rej.: 723/L z 26.06.1986)

 

Neorenesansowy pałac wzniesiony z końcem lat 60-tych XIX wieku, w miejscu poprzedniej barokowej rezydencji. Inicjatorem budowy pałacu był Paul von Wiedner, od 1860 roku właściciel księginickiego majątku. Obiekt został przebudowany i powiększony w latach 1907 – 1908 dla Hansa von Wiednera. Ród von Wiedner władał majątkiem do 1945 roku. Ostatnim właścicielem dóbr w Ksieginicach był Hans Helmut. W okresie powojennym obiekt został zaadaptowany na potrzeby funkcjonowania w nim Zasadniczej Szkoły Budowlanej. Remonty pałacu realizowane były w 1964 i 1980 roku. Obecnie w pałacu mieści się Gminny Zakład Usług Komunalnych i Mieszkaniowych, Gminny Ośrodek Kultury, Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół Gminy Lubin i filia Gminnej Biblioteki Publicznej.


Pałac założony jest na planie prostokąta, ujętego po bokach szerszymi prostopadłymi skrzydłami. Na osi fasady oraz na osi krótszych elewacji ryzality. Skrzydła boczne oraz ryzality posiadają trójkątne szczyty zdobione, wykonanymi w tynku, wstęgami w formie ornamentów okuciowych. Główne wejście do pałacu, na osi ryzalitu fasady, prowadzi przez piaskowcowy portal o kształcie łuku triumfalnego. Portal zdobiony jest ornamentami okuciowymi, w zwieńczeniu łuku posiada kartusz herbowy z motywem akantu mięsistego. Bryłę pałacu wieńczą dachy dwuspadowe z lukarnami zakończonymi baniastymi hełmami. Wnętrze pałacu w wyniku gruntownych przebudów na cele publiczne utraciło zabytkowy charakter. W holu przetrwały fragmenty ściennej boazerii o dekoracji neogotyckiej.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

 

 

Literatura:
Marlena Kot Zarys historii parafii p.w. Michała Archanioła w Siedlacach, Legnica 2004 - (http://poligor.w.interia.pl/praca_historia/INDEX.HTM)
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Lisiec - Park

Lisiec (Fuchsmühl)

 

Park
(nr rej.: Z/2/75 (290/L) z 30.05.1975)

 

Założenie parkowe w Liścu tworzy wraz z rezydencją kompleks w stylu postromantycznym. Zasadnicza część parku znajduje się po południowej stronie pałacu. Park powstał około połowy XIX stulecia z wykorzystaniem, istniejących od XVIII wieku, stawów gospodarczych.


Układ założenia jest nieregularny. Całość obiega promenada, łącząca się z systemem ścieżek spacerowych. W południowo-zachodnim krańcu założenia znajdują się trzy XVIII-wieczne stawy. Kolejny staw, z niewielka wyspa pośrodku (założony w połowie XIX wieku), usytuowany jest bezpośrednio za elewacja ogrodową pałacu. Drzewostan parkowy skoncentrowany został w jego zachodniej partii oraz przy strumieniach łączących stawy. Tworzą go głównie: jesiony wyniosłe, graby pospolite, lipy drobnolistne, dęby szypułkowe i świerki pospolite. Kompleks przetrwał do czasów obecnych w stanie dobrym - częściowo zatarty został system melioracyjny oraz układ ścieżek spacerowych.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009

Lisiec - Pałac

Lisiec (Fuchsmühl)


Pałac
(nr rej.: 722/L z 26.06.1986)

 

Pałac we wsi Lisiec zbudowany został w latach 30-tych XIX stulecia dla władającej majątkiem od 1831 roku rodziny von Raumer. Obiekt bez szwanku przetrwał okres II wojny światowej. W latach 1945-49 zajęty został przez rosyjskie władze. Po tym okresie wraz z folwarkiem stał się siedzibą Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Obecnie stanowi własność prywatną.


Kostium architektoniczny rezydencji w Liścu nawiązuje do stylistyki gotyku angielskiego. Wzniesiony został na planie prostokąta z ryzalitami na osi dłuższych elewacji. Posiada dwie kondygnacje i wysokie podpiwniczenie. Ryzalit fasady (elewacji północnej) w górnej partii przechodzi w wieżę. Elewacje obiektu zdobi gzyms koronujący z ostrołukowym fryzem arkadowym. Korpus pałacu wieńczy ceramiczny dach dwuspadowy.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Henryk Rusewicz Zamki, dwory i pałace powiatu lubińskiego, Lubin 2009

Miłoradzice - Cmentarz przykościelny

Miłoradzice (Mühlrädlitz)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 851/L z 16.02.1990)

 

Zabytkowy cmentarz w Miłoradzicach usytuowany jest w środkowej części miejscowości. Otacza kościół par. p.w. Świętej Trójcy. Założony został w XII stuleciu, jego powierzchnia zabytkowa wynosi 0,20 ha. Cmentarz otoczony jest kamiennym, otynkowanym murem, w którym znajdują się dwie furty wejściowe (od północy i południa). Obecnie cmentarz jest nieczynny dla pochówków.

opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Günther Grundmann, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien. Band 3: Der Reg.-Bezirk Liegnitz, Breslau 1891
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006

Miłoradzice - Kościół par. pw. Świętej Trójcy

Miłoradzice (Mühlrädlitz)


Kościół par. p.w. Świętej Trójcy
(nr rej.: 596/L z 14.04.1981)

 

Kościół w Miłoradzicach po raz pierwszy wymieniony został w źródłowych dokumentach w 1289 roku. Bryła obecnej świątyni powstała w XV stuleciu i została gruntownie przebudowana w 1674 roku. Obiekt był restaurowany w XIX wieku. W 1945 roku został uszkodzony w wyniku działań wojennych. Odbudowano go dopiero w latach 1967-1971.


Gotycko-barokowy budynek kościoła zbudowany został z cegły i kamienia. Jest orientowany, jednonawowy o salowym układzie. Od strony północnej do korpusu budynku przylega zakrystia z manierystycznym szczytem, od strony południowej kruchta, od wschodu przybudówka mieszcząca dwa mauzolea, od zachodu czworoboczna, oskarpowana wieża, która w górnej części przechodzi w ośmiobok. Korpus kościoła nakrywa dach dwuspadowy, przybudówki dachy dwu- i trójpołaciowe, wieżę hełm z latarnią.


Wewnątrz korpusu świątyni na uwagę zasługuje loża kolatorska, znajdująca się ponad zakrystią, połączona z prezbiterium arkadami. Loża posiada drewniany strop zdobiony figuralną polichromią. Ponadto, wśród wyposażenia wnętrza, wyróżnia się: manierystyczny ołtarz główny, ambona z drugiej ćwierci XVII stulecia i chrzcielnica pochodząca z końca XVII wieku.


W przybudówce wschodniej znajduje się mauzoleum rodu von Mohl. Jest to kaplica grobowa z kryptą o bogatej dekoracji sztukatorskiej i z czteroma rzeźbami przedstawiającymi personifikacje Wiary, Nadziei, Miłości i Sprawiedliwości. Do mauzoleum rodziny von Mohl przylega kolejna kaplica grobowa. Fundatorzy tego mauzoleum nie są znani. Skromna dekoracja wnętrza tej kaplicy grobowej składa się z pionowych podziałów lizenami.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Günther Grundmann, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien. Band 3: Der Reg.-Bezirk Liegnitz, Breslau 1891
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006