Gogołowice - Kościół fil. pw. św. Katarzyny

Gogołowice (Gugelwitz)


Kościół fil. pw. św. Katarzyny
(nr rej.: 594/L z 14.04.1981)

 

W średniowiecznych dokumentach wzmianki o świątyni w Gogołowicach po raz pierwszy pojawiły się w roku 1298 i 1305. Około 1390 roku zbudowano murowany budynek, który przebudowano w roku 1717 (wzniesiono wieżę i zakrystię) oraz restaurowano w XIX wieku. W 1970 roku zrealizowany został remont przekrycia dachowego.


Kościół jest orientowaną, jednonawową budowlą, wykonaną z kamienia i cegły. Prezbiterium założone zostało na planie kwadratu, węższego od szerokości korpusu nawowego. Założone na planie kwadratu prezbiterium jest węższe od korpusu. Od zachodu znajduje się masywna, czterokondygnacyjna wieża, od północy zakrystia oraz od strony południowej kruchta. Świątynie opinają przypory. Nawa główna, prezbiterium i przybudówki zwieńczone są dwuspadowymi dachami ceramicznymi, wieża natomiast niskim dachem namiotowym. W wystroju wewnętrznym kościoła wyróżniają się barokowy ołtarz i ambona pochodzące z I połowy XVIII wieku.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Gorzelin - Park

Gorzelin (Fauljoppe)


Park
(nr rej.: 666/L z 27.12.1983)

 

W XVIII stuleciu w otoczeniu rezydencji gorzelińskiej powstał ogród ozdobny, który został wzbogacony parkiem naturalistycznym w II połowie XIX wieku. Barokowy pałac nie zachował się. Opuszczony po 1945 roku uległ zupełnej destrukcji.


Założenie parkowe posiada układ nieregularny. Najstarsze, XVIII-wieczne elementy kompleksu to: dwa regularnie usytuowane stawy, pomiędzy którymi przebiegała droga dojazdowa do rezydencji, zachodnia droga dojazdowa oraz rozległy południowy staw. Z XIX-wiecznej modernizacji założenia pochodzi obsadzony lasem podłużny obszar znajdujący się po południowo-zachodniej stronie. Obszar ten przecina wiejska droga prowadząca na „Wiśniowe Wzgórze”. Obecnie założenie pozostaje w stanie ogólnego zaniedbania. Jego kompozycja została w znacznym stopniu zakłócona przez niekontrolowany przyrost drzew oraz krzewów. Historyczny drzewostan parkowy składa się z lip drobnolistnych, dębów szypułkowych, platanów klonolistnych, kasztanowców białych. Drzewa pomnikowe to modrzew europejski i cztery dęby szypułkowe.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924

Gorzyca - Cmentarz przykościelny

Gorzyca (Lerchenborn)

 

Cmentarz przykościelny
(nr rej.: 869/L z 16.02.1990)

 

Cmentarz znajduje się po północnej stronie kościoła. Założony został w XIV, wraz z budową najstarszego murowanego kościoła. Teren cmentarza wyznacza ceglany mur, w obrębie którego ulokowany jest kościół. Zabytkowa powierzchnia cmentarza wynosi 0,77 ha, na jego terenie znajduje się starodrzew. Nagrobki nie przetrwały, jedynie w elewacji świątyni zachowało się kilka piaskowcowych, renesansowych płyt nagrobnych.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Gorzyca - Kościół fil. pw. św. Józefa Robotnika

Gorzyca (Lerchenborn)


Kościół fil. p.w. św. Józefa Robotnika
(nr rej.: 836 z 27.12.1960)

 

Świątynia znajduje się na wzgórzu, we wschodniej części miejscowości. Kościół w Gorzycy po raz pierwszy wymieniony został w dokumencie z 1356 r. - najprawdopodobniej został wzniesiony na krótko przed tą datą. Został przebudowany w początku XVIII wieku i restaurowany w XIX wieku. W latach1972-1974 w obiekcie zrealizowano remont więźby i pokrycia dachowego.


Kościół fil. pw. św. Józefa Robotnika jest budowlą murowaną, orientowaną, założoną na planie prostokąta z wydłużonym, zakończonym trójbocznie prezbiterium. Świątynia jest oszkarpowana, od zachodu posiada masywną wieżę, od południa kruchtę i kaplicę, a od strony północnej, przy prezbiterium znajduje się zakrystia. Wieża w dolnej partii założona na planie kwadratu, w górnej ośmioboczna. Nawę, prezbiterium oraz zakrystię wieńczy dach dwuspadowy, kruchtę i kaplicę dach pulpitowy. Wieża zamknięta jest hełmem ostrosłupowym. Pokrycie dachów wykonano z blachy. We wnętrzu świątyni znajduje się częściowo zachowany klasycystyczny wystrój.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Gorzyca - Park

Gorzyca (Lerchenborn)

 

Park
(nr rej.: 468/L z 17.07.1976)

 

Park jest częścią założenia rezydencjonalnego, które ponadto składało się z budynku pałacu oraz folwarku. Do czasów obecnych przetrwał park oraz zabudowania gospodarcze.


Założenie ogrodowe w Gorzycy najprawdopodobniej powstało krótko po 1777 roku, gdy majątek stał się własnością pruskiego pułkownika Balthazara Ernsta von Bohlena. Wówczas majątek przekształcony został w majorat, a nowy właściciel podjął się przebudowy pałacu i zagospodarowania jego otoczenia. Regularny, założony na planie kwadratu ogród, powstał na tyłach pałacu. Obszar założenia wyznaczony został za pomocą wału od strony wschodniej i rowów wodnych od północy, południa i zachodu. Obecnie park jest w stanie ogólnego zaniedbania, zatarte zostały jego aleje spacerowe, zniszczony został układ melioracyjny. Pierwotny drzewostan w dużym stopniu już nie istnieje. Zachowane ogrodowe drzewa to: dęby szypułkowe, graby pospolite, lipy drobnolistne, kasztanowce białe i świerki pospolite. Drzewami pomnikowymi są dwa dęby szypułkowe, platan klonolistny, dwie lipy drobnolistne oraz dwa wiązy szypułkowe.

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924)
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Henryk Rusewicz Świątynie powiatu lubińskiego, Lubin 2006
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997

Krzecz Mały - Park i aleja lipowa

Krzeczyn Mały (Klein Krichen)

 

Park i aleja lipowa
(nr rej.: 459/L z 17.07.1976 oraz 47/A/01 z 31.07.2001)
(nr rej.: 705/L z 25.06.1986)

 

Park usytuowany jest po zachodniej stronie rezydencji. Został założony w 1776 roku i powiększony w XIX wieku.


Jest to założenie o układzie nieregularnym, którego główne elementy to kanał wodny o długości ok 300 m, rozciągający się na osi elewacji ogrodowej oraz staw usytuowany w północno-wschodnim narożniku, wzdłuż którego przebiega główna aleja dojazdowa do rezydencji. Jest to aleja lipowa, zakwalifikowana w jako odrębne założenie zabytkowe. Od strony zachodniej park zamyka sztuczne wzniesienie „Reiterberg”, powstałe podczas modernizacji przeprowadzonej w XIX wieku. Założenia posiada charakter ogrodu ozdobnego z siecią licznych ścieżek spacerowych. W wyniku braku opieki w okresie powojennym układ ścieżek oraz systemu melioracyjnego ogrodu został w znacznym stopniu zatarty. Na szczęcie obecny właściciel terenu prowadzi prace, których celem jest odtworzeniu historycznego stanu pałacu i ogrodu. Drzewostan ogrodu składa się przede wszystkim z lip drobnolistnych, dębów szypułkowych i lip szerokolistnych. Drzewa pomnikowe to cztery lipy szerokolistne, okazowe to: trzy lipy szerokolistne i dwa dęby szypułkowe.

opr. Piotr Bieruta, Paula Chruściel

 

 

Literatura:
Jan Biliński Lubin i okolice, Wrocław 1976
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Romuald Mariusz Łuczyński Zamki i pałace Dolnego Śląska. Pogórze Izerskie, Pogórze Kaczawskie, Nizina Śląska - część zachodnia, Wrocław 1998
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006