Chróstnik - Pałac

Chróstnik (Brauchitschdorf)

 

Pałac (ruina)
(nr rej.: 268 z 10.05.1951)

 

Barokowa rezydencja w Chróstniku została wzniesiona w latach 1723-28 w wyniku modernizacji renesansowego dworu otoczonego fosą, należącego do rodu von Brauchitsch. Zleceniodawcą przekształcenia był Georg Karl von Haugwitz, a twórcą projektu prawdopodobnie Martin Frantz. Został przebudowany w połowie XIX wieku oraz w neobarokowym stylu w latach 1905-07 przez wrocławskiego architekta Karla Grossera. Podczas II wojny światowej w znacznej części pałacu mieściła się kwatera wrocławskiej dyrekcji kolei. Po wojnie zniszczony obiekt przejęła Armia Czerwona. Zorganizowano w nim szpital, potem kwaterę dla oficerów i urzędników radzieckich, w końcu pałac został splądrowany i zdewastowany. Później znajdował się tu Zespół Szkół Mechanizacji Rolnictwa. W nocy 23 września 1976 roku pałac w znacznym stopniu został strawiony przez pożar. Obecnie ruina obiektu, po pieczą nowego właściciela, jest od 2010 roku remontowana.


Obiekt wzniesiony jest z kamienia i cegły, na planie prostokąta z bocznymi skrzydłami od strony wschodniej, podpiwniczony. Najbardziej wysunięte partie skrzydeł bocznych zostały podwyższone o jedna kondygnację i zwieńczone attyką. Budynek otacza fosa. Fasada pałacu znajduje się od wschodu, jest dwu- i trzykondygnacyjna, zakończona szczytem ze spływami wolutowymi. Wejście główne prowadzi przez piaskowcowy portal balkonowy, poprzedzony szerokim mostem przerzuconym nad fosą. W elewacji ogrodowej (wschodniej) znajduje się trójosiowy, trójkondygnacyjny ryzalit z powtórzonymi w formie z fasady portalem i szczytem. Elewacje dzielone są jońskimi pilastrami w wielkim porządku na boniowanych cokołach. Mury attykowe facjat i szczytów wieńczyły pierwotnie kamienne wazony i kule. W części wnętrz zachowały się fragmenty dekoracji sztukatorskich. Szczególną uwagę zwraca obszerny hol od strony ogrodu, ze sklepieniami wspartymi na kolumnach. Ponad holem znajdowała się wystawna, dwukondygnacyjna sala balowa, zwieńczona sufitem z fasetą (pierwotnie bogate sztukaterie i polichromie rokokowe).

opr. Piotr Bieruta

 

 

Literatura:
Alexander Duncker Die ländlichen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der ritterschaftlichen Grundbesitzer in der preußischen Monarchie… Berlin 1857 - 1883
Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997
Konrad Klose Beiträge zur Geschichte der Stadt Lüben, Lüben 1924
Hanna Kozaczewska-Golasz Mauzolea i kaplice grobowe od XVI do początków XX wieku w dawnym województwie legnickim, Wrocław 2001
Jerzy Pilch Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005
Robert Weber Schlesische Schlosser T. 1-3. Dresden 1909-1913
Wykaz zabytkowych cmentarzy w Polsce. Województwo Legnickie w Studia i Materiały 4/19 (7) (praca zbiorowa pod red. Andrzeja Michałowskiego), Warszawa 1997
Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, (praca zbiorowa pod red. Sławomira Brzezickiego, Christine Nielsen, Grzegorza Grajewskiego, Dietmara Poppa), Warszawa 2006