opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Wilfried Koch Style w architekturze, Warszawa 1996
Stefan Kozakiewicz Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1996
Zdzisław Mączeński Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym, Warszawa 2005

RUSTYKA

Rustyka - charakterystyczne dla architektury renesansu i baroku opracowanie faktury powierzchni muru kamiennego lub kamiennej okładziny ściennej za pomocą kamieniarskiej obróbki lica poszczególnych ciosów lub płyt na wzór naturalnego łomu kamiennego. Czołowa płaszczyzna elementu muru lub okładziny jest zwykle obramiona gładkim pasem - płaskim zwanym szlakiem brzeżnym lub s fazowanym.

RYZALIT

Ryzalit - fragment budynku wysunięty z lica elewacji ku przodowi, stanowiący jego ograniczona część. Występ taki jest zazwyczaj prostokątny w planie ma wysokość równą wysokości elewacji.

RYZALIT POZORNY

Ryzalit pozorny - część budynku wysunięta przez lico na całej wysokości , wraz z dachem. Zależnie od usytuowania względem osi środkowej. Ryzalit pozorny otrzymuje się przez zwiększenie grubo ścian muru na pewnym odcinku, bez zmian w układzie pomieszczeń wewnętrznych.

SAKRAMENTARIUM

Sakramentarium - powstające w dobie gotyku pomieszczenie na Najświętszy Sakrament, pełniące podobną rolę co tabernakulum. Sakramentalia były zwykle lokowane po lewej stronie (od strony nawy), tuż obok ołtarza głównego, który wówczas najczęściej przybierał formę retabulum i stanowiły integralną część prezbiterium kościoła. Sakramentalia były wznoszone w różnych formach, przeważnie przyjmowały kształt strzelistych wież, traktowane były jako świątynia w świątyni, dlatego też nadawano im bardzo wyszukaną formę.

SGRAFFITO

Sgraffito - technika dekoracyjna malarstwa ściennego polegająca na pokrywaniu muru kilkoma warstwami zróżnicowanego kolorystycznie tynku, a następnie fragmentarycznym zeskrobywaniu według określonego rysunku, wilgotnych jeszcze warstw górnych tak, aby w zeskrobywanych partiach odsłoniła się barwa warstwy dolnej. Dzięki temu uzyskuje się wielobarwną kompozycję rysunkową o motywach zazwyczaj geometrycznych. Sgraffito stosowano szczególnie często do dekorowania fasad obiektów włoskiej architektury renesansowej.

SIEŃ

Sień - przelotowe pomieszczenie komunikacyjne (niekiedy pełniące również funkcje gospodarcze), usytuowane między głównym wejściem lub przedsionkiem a dalszymi pomieszczeniami budynku lub klatką schodową albo korytarzem. Nazwą ta określa się zarówno niewielkie, skromne sienie w wiejskich chałupach, jak i obszerne, o monumentalnym wystroju architektonicznym sienie w dawnych zamkach i pałacach.