opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Wilfried Koch Style w architekturze, Warszawa 1996
Stefan Kozakiewicz Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1996
Zdzisław Mączeński Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym, Warszawa 2005

PANOPLIA

Panoplia - element zdobniczy, charakterystyczny dla renesansowej i barokowej dekoracji wnętrz, mający formę kwadratowej, prostokątnej lub owalnej płyciny, w którą jest wpompowany motyw dekoracyjno – zdobniczy w postaci zbioru krzyżujących się składników uzbrojenia – różnego rodzaju oręża, zbroi, tarcz, proporców, sztandarów itp.

PAŁAC

Pałac - okazała, reprezentacyjna budowla mieszkalna bez umocnień obronnych, od XIX wieku również nazwa okazalszych gmachów urzędowych i użyteczności publicznej. Pałac historyczny składa się na ogół z korpusu głównego, skrzydeł bocznych usytuowanych w stosunku do korpusu głównego pod kątem prostym i przylegających do niego, albo też podobnie usytuowanych, lecz wolnostojących oficyn oraz zawartego między korpusem głównym i skrzydłami lub oficynami dziedzińca wjazdowego.

PIERZEJA

Pierzeja - ciąg frontowych elewacji stanowiący jedną stronę placu lub rynku, traktowany jako całość przestrzenna.

PILASTER

Pilaster - płaski filar przyścienny, który pełni funkcję podpory lub elementu dekoracyjnego podziału powierzchni ściany albo też obie te funkcję łącznie. Jest również stosowany jako element obramienia otworów bramowych, drzwiowych i okiennych. Składa się z głowicy, gładkich lub żłobkowanych trzonów, oraz z bazy lub cokołu. Występuje najczęściej w połączeniu z belkowaniem, rzadziej z łukiem.

PINAKIEL

Pinakiel - fiala; gotycki i neogotycki dekoracyjny element architektoniczny w formie smukłej kamiennej sterczyny w czworobocznym trzonie z szeregami żabek na krawędziach oraz kwiatonem u szczytu. Pinakiel stanowi ozdobne zwieńczenie portali, szczytów, wimperg, wieżyczek naroży i przypór w gotyckich i neogotyckich budowlach sakralnych i świeckich.

PODCIEŃ

Podcień - podniesienie; przestrzeń w dolnej części budynku powstała przez cofnięcie jego ściany (lub ścian) zewnętrznej na przestrzeni od poziomu przylegającego terenu (najczęściej chodnika ulicznego) do wysokości nie przekraczającej na ogół dwóch kondygnacji, zazwyczaj jednak parteru. Podcień stosuje się ze względu na przestrzenne ukształtowanie budynku oraz ze względów użytkowych.