opr. Piotr Bieruta

Literatura:
Wilfried Koch Style w architekturze, Warszawa 1996
Stefan Kozakiewicz Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1996
Zdzisław Mączeński Elementy i detale architektoniczne w rozwoju historycznym, Warszawa 2005

SAKRAMENTARIUM

Sakramentarium - powstające w dobie gotyku pomieszczenie na Najświętszy Sakrament, pełniące podobną rolę co tabernakulum. Sakramentalia były zwykle lokowane po lewej stronie (od strony nawy), tuż obok ołtarza głównego, który wówczas najczęściej przybierał formę retabulum i stanowiły integralną część prezbiterium kościoła. Sakramentalia były wznoszone w różnych formach, przeważnie przyjmowały kształt strzelistych wież, traktowane były jako świątynia w świątyni, dlatego też nadawano im bardzo wyszukaną formę.

SGRAFFITO

Sgraffito - technika dekoracyjna malarstwa ściennego polegająca na pokrywaniu muru kilkoma warstwami zróżnicowanego kolorystycznie tynku, a następnie fragmentarycznym zeskrobywaniu według określonego rysunku, wilgotnych jeszcze warstw górnych tak, aby w zeskrobywanych partiach odsłoniła się barwa warstwy dolnej. Dzięki temu uzyskuje się wielobarwną kompozycję rysunkową o motywach zazwyczaj geometrycznych. Sgraffito stosowano szczególnie często do dekorowania fasad obiektów włoskiej architektury renesansowej.

SIEŃ

Sień - przelotowe pomieszczenie komunikacyjne (niekiedy pełniące również funkcje gospodarcze), usytuowane między głównym wejściem lub przedsionkiem a dalszymi pomieszczeniami budynku lub klatką schodową albo korytarzem. Nazwą ta określa się zarówno niewielkie, skromne sienie w wiejskich chałupach, jak i obszerne, o monumentalnym wystroju architektonicznym sienie w dawnych zamkach i pałacach.

SKLEPIENIE

Sklepienie - krzywiznowe przekrycie budynku. Jest to wykonana z kamienia naturalnego, sztucznego lub cegły konstrukcja, której elementy – przenosząc obciążenie – wywierają równocześnie rozpór (nacisk boczny) oddziałujący z kolei na podpory. Sklepienie wspierać się może na ścianach albo na słupach, przyporach, łękach, belkach.

SKLEPIENIE GWIAŹDZISTE

Sklepienie gwiaździste - sklepienie powstałe z rozwinięcia sklepienia krzyżowo - żebrowego (lub żaglowego) przez taki podział kozubka żebrami przekątnymi i przyczepnymi, że powstaje rysunek gwiazdy. Późnogotyckie sklepienia gwiaździste mają często tzw. żebro wiodące, przebiegające przez całą długość wnętrza.

SKLEPIENIE KOLEBKOWE

Sklepienie kolebkowe - sklepienie o kształcie połowy walca (bywa także zakreślone po innej krzywiźnie). Takie sklepienia wzmacniano niejednokrotnie gurtami, czyli łękami wzmacniającymi, przebiegającymi między filarami. Sklepienie kolebkowe stosowano w architekturze etruskiej i rzymskiej, powszechnie zaś w romańskiej.