Znane postacie - Hanna Krzewska-Lis

Hanna Krzewska-Lis


Hanna Krzewska-Lis (artysta plastyk) - urodziła się we Włocławku, 20 kwietnia 1928 roku. W 1929 roku wraz z rodziną przeprowadziła się do Warszawy, gdzie mieszkała w okresie okupacji i Powstania Warszawskiego. Przed II Wojną Światową skończyła szkołę powszechną nr 68 na Żoliborzu. Następnie uczęszczała do Gimnazjum im. Aleksandry Piłsudskiej, a w czasie okupacji naukę kontynuowała w tajnych kompletach, odbywających się m.in. w jej domu. Podczas Powstania Warszawskiego była najmłodszą sanitariuszką w jednym z powstańczych szpitali. W 1944 roku została wywieziona wraz z matką do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, a następnie do kobiecego obozu filialnego w Königsberg Neumark (obecnie jest to Chojna Szczecińska w województwie zachodniopomorskim), gdzie pracowała przy rozbudowie lotniska Wehrmachtu, aż do wyzwolenia w 1945 roku. Po wojnie ukończyła studia na Wydziale Ceramiki Artystycznej Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W 1957 roku uzyskała dyplom pod kierunkiem prof. Mieczysława Pawełko. W 1956 roku wyszła za mąż za Henryka Lisa. Mieszkała m.in. w Świebodzinie, gdzie w latach 1958-1960, z wielkim zaangażowaniem pracowała w oddziale Dziecięcym Miejskiej Biblioteki Publicznej. W latach 1975-1981 była kierownikiem Delegatury BWA w Legnicy (czyli filii centralnej i ogólnopolskiej instytucji Biura Wystaw Artystycznych, noszącej w latach 1972-1989 nazwę „Czarna Galeria”). W roku 1981 r. znalazła się w składzie redakcji dwóch numerów specjalnych „Solidarność”, wydanych z okazji 1 maja i 3 maja. 1 lipca 1981 roku Międzyzakładowa Komisja Robotnicza w Zakładach Górniczych „Lubin” podjęła uchwałę o wykonaniu sztandaru. Wykonanie jego projektu zlecono Hannie Krzewskiej-Lis (sztandar zrealizowała Artystyczna Pracownia Haftów w Łodzi. Sztandar ten został poświęcony w Lubinie 29 listopada 1981 roku przez księdza Prymasa Józefa Glempa.

Jej twórczość to głównie malarstwo i rysunek, w większości sceny krajobrazowe - pejzaże, oraz martwa natura. Była uczestniczką wielu ekspozycji organizowanych w kraju, m.in. w Regionalnej Wystawie Szkła i Ceramiki w Muzeum Śląskim we Wrocławiu (1960r.), Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki „Przeciw Wojnie”, w Państwowym Muzeum na Majdanku w Lublinie (1966r., 1975r.). Artysta brała również udział w przedsięwzięciach międzynarodowych, takich jak Wystawa Plenerowa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Kazanłyku w Bułgarii, czy Międzynarodowy Plener w Dolinie Róż, w miejscowości Stara Zagora w Bułgarii. W latach 1985-1986 otrzymała Stypendium Wojewody Legnickiego. W 1989 roku (z okazji 700-lecia Lubina) Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubińskiej wydało opr. przez Stanisława Tokarczuka tekę z jej 13 rysunkami pt. „Lubin na rysunkach”.

Hanna Krzewska-Lis artystycznie działała także na terenie Gminy Złotoryja, była członkinią Fundacji Wspierania Kultury Ruchu „Ocelot”, miała swoją pracownie w Leszczynie, spędzała tam twórczo czas od wiosny do jesieni, na zimę wracała do Lubina. Artystka była zauroczona Leszczyną, cyt: ”właśnie ona jest dla mnie inspiracją”.

Hanna Krzewska- Lis zmarła w 2011 roku. Spoczywa na cmentarzu „Zacisze” w Oborze, koło Lubina.

opr. Paula Chruściel

Znane postacie - Jacek Bodyk

Jacek Bodyk


Jacek Bodyk (kolarz, olimpijczyk) - urodził się 12 czerwca 1966 roku w Polkowicach. Jest absolwentem wrocławskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Jako amator reprezentował barwy klubu „Górnik Polkowice” i „Trasy Zielona Góra”. Jako kolarz zawodowy startował w drużynie „Lampre-Colnago-Animex” (1992 r.). W 1988 roku triumfował w wyścigu „Szlakiem Grodów Piastowskich”. W 1991 roku zwyciężył w „Małopolskim Wyścigu Górskim” oraz w wyścigu „Aulnat” we Francji. Jest także Wicemistrzem Polski w wyścigu górskim z 1991 roku i brązowym medalistą Mistrzostw Polski w wyścigu drużynowym z 1989 roku. Kolarz dwukrotnie uczestniczył w „Wyścigu Pokoju” (1988 – 42. miejsce, 1990 – 37. miejsce). Największy sukces odniósł podczas wyścigu o Mistrzostwo Świata ze startu wspólnego w Stuttgarcie (24 sierpnia 1991), kiedy zajął 5. miejsce. Startował na Igrzyskach Olimpijskich w 1988 roku w Seulu, gdzie w wyścigu ze startu wspólnego na dystansie 196,8 km zajął 28. miejsce. Odznaczony m. in. złotym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe. Należy do elitarnego grona mechaników firmy Mavic zabezpieczających takie polskie wyścigi jak „Tour de Pologne”, „Mistrzostwa Polski”, „Bałtyk – Karkonosze”, „Grody Piastowskie”, „Solidarności” oraz „Małopolski Wyścig Górski”. Mieszka w Lubinie, gdzie prowadzi sklep oraz serwis sprzętu kolarskiego – „Jack Bike-Jacek Bodyk”.

opr. Piotr Bieruta

Źródła:
Bogdan Tuszyński, Polscy olimpijczycy XX wieku, T. 1: A-M. Wrocław 2004
http://www.cyclingarchives.com/beeldfiche.php?beeldid=32110
http://www.pkol.pl/pl/subpages/displayfid/294_751.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Jacek_Bodyk

Znane postacie - Jan Biliński

Jan Biliński


Jan Biliński (historyk, autor publikacji o historii Lubina i Ziemi Lubińskiej) – urodził się w 1925 roku we wsi Bielinek pod Lwowem. W okresie II światowej walczył w AK – był członkiem IV oddziału 8. kompanii 28. pułku piechoty w oddziale ppor. Andrzeja Ćwikły. Bezpośrednio po wojnie był więziony przez władze ludowe za wojskową przeszłość. Następnie pracował jako przewodnik turystyczny, działał w wałbrzyskim oddziale PTTK. Do Lubina przyjechał w październiku 1964 roku. Z jego inicjatywy powstał lubiński oddział PTTK. Jako pracownik Urzędu Miasta w Lubinie, pełnił funkcję kronikarza miejskiego. Przez wiele lat gromadził i spisywał informacje o lokalnej historii, tworząc „Kronikę Lubińską”. Jan Biliński dwukrotnie został uhonorowany nagrodą Miasta Lubina (1966, 1993 r.). Zmarł w Lubinie dnia 7 I 2000 roku.

opr. Piotr Bieruta

 

Jan Biliński uwieczniony został na największym w Lubinie muralu o tematyce historycznej znajdującym się przy ulicy Budziszyńskiej.

Znane postacie - Jan Jonston

Jan Jonston


Jan Jonston (przyrodoznawca, historyk, pedagog, lekarz.) – urodził się 3 IX 1603 w Szamotułach. Od 1611 uczył się przez trzy lata w szkole braci czeskich w Ostrorogu, skąd przeniósł się do gimnazjum ewangelickiego w Bytomiu Odrzańskim. Po pięciu latach nauki w bytomskim gimnazjum kontynuował naukę w Toruniu, skąd wyniósł doskonałą znajomość języka hebrajskiego. W latach 1623 - 1625 studiował w Szkocji na akademii w Saint Andrews język hebrajski, filozofię i teologię. W 1636 r. wrócił do Leszna, został lekarzem nadwornym Leszczyńskich i lekarzem miejskim. Był także pedagogiem w gimnazjum leszczyńskim. W czasie wojen szwedzkich w 1656 r. udał się na Dolny Śląsk. Osiadł w swojej posiadłości w Składowicach, którą kupił w listopadzie 1652 roku od Gotfryda von Haugwitza. Podczas pobytu w posiadłości pod Lubinem napisał liczne dzieła z zakresu historii, medycyny i botaniki. Mieszkając w Składowicach utrzymywał bliski kontakt z legnickim dworem książęcym oraz z uczonymi z Danii, Anglii, Francji, Szkocji, Holandii, a nawet z dalekiej Hiszpanii. Zmarł w Składowicach w dniu 8 VI 1675 roku, a jego zwłoki przewieziono do Leszna i pochowano na cmentarzu kalwińskim, dziś już nieistniejącym.

opr. Piotr Bieruta

Znane postacie - Jan Wyżykowski

Jan Wyżykowski

 

Jan Wyżykowski urodził się 31 marca 1917 roku w Haczowie (na ziemi sanockiej), w rodzinie chłopskiej. Jego rodzicami byli Zofia z Wojnowskich oraz Henryk Wyżykowski. Ojciec Jana był uzdolniony muzycznie, grał na wielu instrumentach. Po nim więc najprawdopodobniej syn odziedziczył miłość do muzyki. Także z domu rodzinnego wyniósł „trwałe podstawy moralne” i wychowanie patriotyczne. Mimo, że Państwo Wyżykowscy mieli 11 dzieci ( Jan był czwarty z kolei, a zarazem najstarszy z chłopców) i często borykali się z problemami finansowymi, po sugestiach kierownika haczowskiej szkoły powszechnej i miejscowego księdza, że Jan wyróżnia się w nauce, zdecydowali się wspierać dalszą edukację najstarszego syna. Haczów słynął z powołań kapłańskich toteż Jana wysłano do nowicjatu w Sędziszowie, gdzie przybrał imię Bogusław Marian. Równocześnie rozpoczął naukę w gimnazjum humanistycznym w Rozwadowie i prywatnym gimnazjum klasycznym. Szybko okazało się, że Jan nie widział swojej przyszłości jako ojciec jezuita. Porzucił zakon w 1936 roku. Zdał eksternistycznie maturę w Gimnazjum im. króla Jana III Sobieskiego w Krakowie i objął posadę prywatnego nauczyciela we dworze w Bziance. Myślał o wstąpieniu do szkoły oficerskiej. Wojna przerywała te plany. Zgłosił się na ochotnika do wojska. W trakcie kampanii wrześniowej dostał się do niewoli. Udało mu się uciec i przybyć do Haczowa. Następnie wyjechał do Krakowa, gdzie podjął pracę w Ubezpieczalni Społecznej (m.in. w dziale prawnym) i pobierał konspiracyjne lekcje śpiewu u prof. Bronisława Romaniszyna. Ten odkrył u Jana Wyżykowskiego chorobę krtani, która przekreśliła marzenia o karierze śpiewaka operowego. Po wojnie, w 1945 roku Jan Wyżykowski rozpoczął studia na AGH. Równocześnie rozwijała się też jego kariera zawodowa. 1 lipca 1948 roku podjął pracę w Bytomskich Zakładach Przemysłu Węglowego, w kopalni „Łagiewniki” jako asystent kierownika ruchu górniczego. Pełnił tę funkcje dwa lata. W lipcu 1950 roku został starszym referentem inwestycji w kopalni „Radzionków”. W 1950 roku ukończył AGH z tytułem magistra inżyniera nauk technicznych. Pracę dyplomowa napisał u prof. S. Jaskólskiego. W 1951 roku rozpoczął pracę w Instytucie Geologicznym w Krakowie w Wydziale Rud, w pracowni miedzi. Po przeprowadzce PIG do Warszawy, Wyżykowski również przeniósł się do stolicy. W 1954 roku ożenił się z Kazimierą Moczulską. W roku 1955 Jan Wyżykowski rozpoczął poszukiwania złóż rud miedzi na terenie strefy przedsudeckiej, które zostały uwieńczone pełnym sukcesem 23 marca 1957 roku. Po odkryciu rud miedzi w rejonie Sieroszowic-i Lubina przystąpił do udokumentowania złoża. W 1959 roku przedłożył Komisji Zasobów Kopalin przy Centralnym Urzędzie Geologii – geologiczną dokumentację złóż Lubin-Sieroszowice. W 1961 roku został powołany na członka Zespołu ds. koordynacji planów poszukiwań i badań złóż metali kolorowych przy Wydziale III PAN. Od 30 kwietnia pełnił obowiązki kierownika w Zakładzie Złóż Rud Metali Nieżelaznych Instytutu Geologicznego. W 1964 roku jego zespół opracował „Generalny projekt poszukiwań złóż miedzi”’ (długofalowy plan poszukiwań). W 1965 uzyskał tytuł doktora na podstawie rozprawy „Zagadnienia miedzionośności cechsztynu na tle budowy geologicznej strefy przedsudeckiej”. 19 lipca Rada Naukowa Instytutu Geologicznego w Warszawie przyznała mu stopień doktora nauk przyrodniczych. W 1974 roku zatwierdzono kolejny plan opracowany zbiorowo pod kierunkiem J. Wyżykowskiego „Projekt poszukiwań cechsztyńskich rud miedzi w obszarze zachodniej części monokliny przedsudeckiej”. Niestety tego też roku odsunięto go od dalszych poszukiwaniami rud miedzi według koncepcji, które sam opracował. Ta decyzja najprawdopodobniej przyspieszyła śmierć odkrywcy. 29 października 1974 roku Jan Wyżykowski nagle umiera. Został pochowany na cmentarzu na Powązkach. Bliscy wspominają go jako społecznika i człowieka działającego na rzecz „humanizacji zawodów technicznych”. Żona wspomina przepiękne listy, które do niej pisał, podczas okresów rozłąki i to, że starał się kultywować w rodzinie tradycje patriotyczne i muzyczne. Jego ulubioną arią była aria Nadira z „Poławiaczy pereł” George’a Bizet’a.

Praca i działalność społeczna przysporzyły Janowi Wyżykowskiemu licznych odznaczeń i medali (m.in. otrzymał Order Sztandaru Pracy I klasy, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Złotą odznakę „Zasłużony dla Dolnego Śląska” i złotą Odznakę „Budowniczego LGOM”). Jest również honorowym Obywatelem Miasta Lubina. Jego imię nadano szybowi Sieroszowice, szkołom (z inicjatywy TMZL uczniowie tych szkół spotykają się każdego roku z okazji Barbórki z Zarządem KGHM i wspominają Jana Wyżykowskiego). Odkrywca ma także swój Pomnik w Lubinie.. Dla mieszkańców Zagłębia Miedziowego Jan Wyżykowski pozostanie tym, który doprowadził do rozwoju ich regionu.

 

Wykaz publikacji:

1. Cechsztyńska formacja miedzionośna, Biuletyn Instytutu Geologicznego nr 252 (1970), s. 187-188.

2. Cechsztyńska formacja miedzionośna w Polsce, „Przegląd Geologiczny” nr 3 (1971), s. 117-122.

3. Die Litologie des Zechsteins In der Vorsudetischen Monoklinalne und das Auftreten der Roten Faoule, Freiberger Forschungshefte, c.193 (1965), Leipzig, z. 247-259.

4. Dolnośląskie łupki miedzionośne, „Przegląd Geologiczny” nr 5 (1957), s. 238 (współautor).

5. Dotychczasowe wyniki geologicznych prac badaczych a dalsze perspektywy stwierdzenia nowych złóż ud w Polsce, Cuprum, 1971.

6. Geologia złóż rud miedzi rejonu Ponagjuriszte (Bułgaria), „Kwartalnik Geologiczny”, nr 4 (1971), s. 1000-1002.

7. Kierunki poszukiwań złóż rud miedzi, „Przegląd Geologiczny” nr 10 (1967), s. 439-442.

8. Metody poszukiwawcze w geologii, „Horyzonty Techniki” nr 5 (1963), s. 10-13.

9. Miedź – przyszłość Polski. Polska nr 11 (1960), s. 34-35.

10. Najnowsze technologie w górnictwie i hutnictwie oraz ochronie środowiska a poprawność geologicznego rozpoznania złóż rud miedzi, „Przegląd Geologiczny”, nr 4 (1974), s. 141-145.

11. Najnowsze wyniki badań geologicznych w rejonie Kożuchowa, „Przegląd Geologiczny” nr 4 (1963), s. 182-187.

12. O słuszności nowatorstwa w metodologii geologicznych prac poszukiwawczych. Środowiskowa konferencja „Geologia i górnictwo’. VIII Sekcja Wojewódzkiego Komitetu Organizacyjnego Kongresu Techników Polskich w Warszawie, Warszawa X 1970.

13. Perm dolny (czerwonego spągowca) – Przedgórze Sudetów. Perm górny ( cechsztyn) – Przedgórze Sudetów. Budowa geologiczna Polski. Praca zbiorowa. Stratygrafia. Cz.1, t. 1. Prekambr paleozoik, 193, s. 505-508, 553-554.

14. Perm – rudy miedzi. Geologia i surowce mineralne Polski. Praca zbiorowa. Biuletyn Instytutu Geologicznego nr 251 (1970), s. 357-370.

15. Poszukiwania rud miedzi na obszarze strefy przedsudeckiej, „Przegląd Geologiczny”, nr 1 (1958), s. 17-22.

16. Problematyka poszukiwań złóż rud miedzi w Macedonii, „Przegląd Geologiczny”, nr 6 (1975), s. 311-313 ( współautor W. Salski)

17. Północno – zachodni zasięg krystalinikum przedsudeckiego i możliwości poszukiwań cechsztyńskich rud miedzi w tym rejonie. „Przegląd Geologiczny”, nr 4 (1961), s. 182-186.

18. Rozwój górnictwa rud a badania geologiczne, „Przegląd Geologiczny”, nr 3 (1973), s. 168-169.

19. Rudy miedzi – niecka śródsudecka. Geologia złóż surowców mineralnych Polski. Surowce metaliczne, pod red. R. Krajewskiego, „Biuletyn Instytutu Geologicznego”, 1960, s. 232-241.

20. Rudy miedzi. 50 lat działalności Instytutu Geologicznego w służbie nauki i gospodarki narodowej. Warszawa 1919-1969, „Biuletyn Instytutu Geologicznego”, nr 250 (1970), s. 163-168.

21. Rudy Miedzi. Ziemie Zachodnie. Instytut Geologiczny. 1975.

22. Stan rozpoznania cechsztyńskich złóż miedzi w Polsce i wnioski dla eksploatacji i projektowania kopalń. Międzynarodowe Sympozjum Naukowo – Techniczne Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa, Wrocław - Lubin1975 (współautorzy : M. Banaś, K. Dubiński)

23. Utwory czerwonego spągowca na Przedgórzu Sudetów, „Przegląd Geologiczny”, nr 7-8 (1964), s. 319-323.

24. Warszawski klimat, Przegląd Techniczny, nr 10 (1971).

25. W sprawie „Toponomastyki w geologii”. „Przegląd Geologiczny”, nr 1 (1970), s. 43.

26. Zagadnienia miedzionośności cechsztynu na tle budowy geologicznej strefy przedsudeckiej, Prace Instytutu Geologicznego (1964), s. 1-57.

27. Z działalności Koła SIDG przy Instytucie Geologicznym, „Przegląd Geologiczny”, nr 8-9 (1970), s. 11-12.

28. Z działalności Koła SIDG przy Instytucie Geologicznym, „Przegląd Geologiczny”, nr 11 (1970).

29. Z działalności Warszawskiego Oddziału SIDG, „Przegląd Geologiczny”, nr 3 (1973), s. 167-168.

30. VII Światowy Kongres Górniczy w Bukareszcie, „Przegląd Geologiczny”, 1973, nr 4, s. 176-177.

31. V polsko-jugosłowiańskie sympozjum górnicze. „Przegląd Geologiczny”, nr 6 (1975), s. 81-82.

opr. Barbara Techmańska

Jan Wyżykowski uwieczniony został na największym w Lubinie muralu o tematyce historycznej znajdującym się przy ulicy Budziszyńskiej.

Znane postacie - Janusz Zarenkiewicz

Janusz Zarenkiewicz


Janusz Zarenkiewicz (bokser, medalista olimpijski) – urodził się 3 sierpnia 1959 roku w Nowym Lesie, gm. Głuchołazy. Jest wychowanekiem i zawodnikiem klubu „Pogoń Prudnik” (1975-1977), gdzie jego pierwszym nauczycielem boksu był Stanisław Żuchowski. Od stycznia 1978 do 1983 roku był pięściarzem klubu „Moto-Jelcza Oława”. Wówczas trenował m.in. z Józefem Grzesiakiem. W barwach „Moto–Jelcza” dwukrotnie zdobył mistrzostwo Polski (1981,1982). Od 1983 do 1991 roku był zawodnikiem „Zagłębia Lubin”. Wówczas trzykrotnie zdobył mistrzostwo Polski w wadze superciężkiej (1986, 1987, 1989), a w 1985 został wicemistrzem kraju. Pięciokrotnie reprezentował Polskę w meczach międzynarodowych (1982-1989) gdzie odniósł trzy zwycięstwa i dwie porażki. Uczestniczył w mistrzostwach Europy (1985, 1987, 1989). Na mistrzostwach Europy w Budapeszcie (1985) zdobył brązowy medal, gdzie wskutek kontuzji szczęki nie stanął do półfinałowej walki z Wiesławem Jakowlewem (ZSRR). Uczestniczył również, bez sukcesów, w (1985) mistrzostwach świata w Reno.

Sukcesy olimpijskie Janusza Zarenkiewicza to: brązowy medal na igrzyskach olimpijskich w Seulu (1988). W półfinale przegrał walkowerem. Nie został dopuszczony przez lekarza do walki z późniejszym mistrzem olimpijskim oraz mistrzem świata wagi ciężkiej Lennoxem Lewisem. Przez prawie całą karierę występował w wadze superciężkiej, w niej też odniósł największe sukcesy. W czasie trwania kariery sportowej stoczył 207 walk, odnosząc 168 zwycięstw, 3 remisy i 36 porażek.

Po zakończeniu kariery sportowej, pracownik kopalni miedzi „Rudna” (na stan. wydawca materiałów wybuchowych). W latach 2006-2010 Radny Miasta Lubina. Od 1995 roku prezes „Miejskiego Klubu Bokserskiego Górnik Lubin”.

opr. Małgorzata Biadala

Źródła:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Zarenkiewicz
http://www.pkol.pl/pl/subpages/displayfid/294_446.html
http://www.londyn2012.net/janusz-zarenkiewicz