Znane postacie - Józef Zwierzycki

Józef Zwierzycki


Józef Zwierzycki urodził się 12 marca 1888 w Krobi (województwo poznańskie). Do szkoły powszechnej uczęszczał w Trzemesznie. Naukę kontynuował w gimnazjum klasycznym w Gnieźnie. Ukończył je w 1907 roku. Już w trakcie edukacji w gimnazjum wykazywał zainteresowanie górnictwem i naukami o ziemi. Po złożeniu egzaminu dojrzałości, w celu sprecyzowania swoich dalszych planów życiowych odbył roczną praktykę w kopalni Hohenzollern koło Bytomia na Górnym Śląsku. W 1909 roku rozpoczął studia na Akademii Górniczej w Berlinie oraz na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma (w zakresie geologii). Był jednym z nielicznych naszych rodaków studiujących na prestiżowych niemieckich uczelniach. Akademię Berlińską z tytułem inżyniera ukończył w 1914 roku, natomiast w 1913 uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie geologii na Uniwersytecie (podstawą stałą się rozprawa paleontologiczna „O faunie głowonogów w warstwach Tendaguru w południowo-wschodniej Afryce”). Za radą swojego promotora, profesora geologii i paleontologii, W. Branca, złożył podanie do holenderskiego Ministerstwa Kolonii z prośbą o przyjęcie na stanowisko geologa eksploratora we Wschodnich Indiach Holenderskich (Indonezja). Prośba została rozpatrzona pozytywnie w związku z tym krótko przed wybuchem I wojny światowej Józef Zwierzycki wyjechał na Jawę. Spędził tam 24 lata. Prowadził badania na wyspie jak i na obszarze Nowej Gwinei. W 1933 roku otrzymał nominację na stanowisko dyrektora Służby Geologicznej w Indiach Holenderskich. Przez cały okres pobytu w Indonezji starał się utrzymywać kontakt z krajem. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Geologicznego, wygłaszał odczyty, w Polsce spędzał też urlopy. W 1928 roku ożenił się z Jadwigą Kowalewską. 1 marca 1938 roku przeszedł na emeryturę i postanowił wrócić do kraju. W Polsce powrócił do aktywności zawodowej. W połowie 1938 roku objął stanowisko naczelnika Wydziału Ropy Naftowej i Soli w Państwowym Instytucie Geologicznym w Warszawie. Został także powołany na stanowisko głównego konsultanta i rzeczoznawcy departamentu górnictwa i hutnictwa Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Prowadził także prace geologiczne na Kujawach i w rejonie Karpat. W okresie wojny podejmował działania mające na celu zachowanie sprzętu i zasobów PIG. 23 kwietnia 1941 roku został aresztowany przez Gestapo i wywieziony do Oświęcimia. Dzięki wstawiennictwu geologów holenderskich, japońskich i niemieckich udało mu się w lipcu 1942 roku opuścić obóz. Jako więzień polityczny przez dwa lata pracował w berlińskim Reichsstelle fuer Bodenforschung. W 1944 uciekł i przyjechał do Krakowa, gdzie doczekał końca wojny. W maju 1945 roku przyjechał, waz z pierwszą grupą naukowców do Wrocławia i uczestniczył w tworzeniu wrocławskich uczelni. Także w 1945 roku habilituje się na Akademii Górniczej w Krakowie. We Wrocławiu związany był początkowo z Politechniką, a następnie Uniwersytetem, gdzie prowadził zajęcia z geologii. Tam też zostaje dyrektorem Instytutu Geologicznego. Cały czas współpracuje również z Instytutem Geologicznym i Ministerstwem Górnictwa. Dorobek naukowy prof. J. Zwierzyckiego obejmuje 78 prac i artykułów, przede wszystkim z zakresu geologii stosowanej. W okresie powojennym wykazywał zainteresowanie surowcami kopalnymi województw zachodnich, a przede wszystkim tworami wieku cechsztyńskiego zachodniej Polski. Wskazywał na możliwość występowania osadowych złóż miedzi na monoklinie przedsudeckiej na północ od Bolesławca. Zmarł 1 maja 1961 roku. Został pochowany na cmentarzu św. Wawrzyńca przy ulicy O. Bujwida we Wrocławiu.

opr. Barbara Techmańska